Nội dung trong mục này được tổng hợp từ kinh nghiệm thực tế sinh sống và tìm việc tại Nhật, chỉ mang tính tham khảo thông tin, không cấu thành tư vấn pháp lý, hướng dẫn xử lý tranh chấp lao động, hay ý kiến chuyên môn về visa/tư cách lưu trú. Thông lệ tuyển dụng của doanh nghiệp, quy định lao động và chế độ hành chính có thể khác nhau tùy theo thời điểm, ngành nghề, quy mô công ty — với tình huống cụ thể, vui lòng căn cứ vào văn bản của người sử dụng lao động, hợp đồng lao động, hoặc ý kiến của luật sư/chuyên gia lao động (sharoushi). Nếu nội dung có chỗ lỗi thời hoặc không chính xác, rất mong nhận được phản hồi để chúng tôi tiếp tục cập nhật.
Nhận được thông báo nội định (offer) là một trong những khoảnh khắc nhẹ nhõm nhất trong quá trình tìm việc, nhưng cũng chính vì vậy mà nhiều người dễ mất cảnh giác ở giai đoạn này, vội vàng ký xác nhận. Một khi các điều khoản trong hợp đồng lao động đã được ký, sau này muốn điều chỉnh sẽ khó khăn hơn nhiều. Dưới đây là 10 điều nên kiểm tra kỹ từng mục trước khi chính thức đặt bút ký.
1. Lương cơ bản và tiền tăng ca cố định có được ghi tách riêng không, tiền tăng ca cố định tương ứng với bao nhiêu giờ — nếu hợp đồng lao động chỉ ghi một con số tổng mơ hồ, nhất định phải yêu cầu đối phương giải thích rõ cấu thành bằng văn bản.
2. Cách chi trả phí giao thông đi lại và mức trần — có công ty trả toàn bộ, có công ty đặt mức trần hàng tháng, cần xác nhận chi phí đi lại thực tế của mình có vượt quá hay không.
3. Điều kiện chi trả thưởng (賞与) — được đảm bảo chi trả hay dao động theo tình hình kinh doanh của công ty, nếu dao động thì tỷ lệ chi trả những năm trước là bao nhiêu.
4. Chu kỳ tăng lương (昇給) và tiêu chuẩn đánh giá — chế độ lương năm hay có cơ hội tăng lương hàng năm, việc tăng lương dựa trên tiêu chuẩn đánh giá nào.
5. Nhân viên chính thức (正社員) hay nhân viên hợp đồng (契約社員) — nếu là nhân viên hợp đồng, thời hạn hợp đồng bao lâu, điều kiện gia hạn là gì, có lộ trình và thời điểm chuyển thành nhân viên chính thức hay không.
6. Thời gian thử việc và sự khác biệt về đãi ngộ trong thời gian thử việc — thời gian thử việc có bị giảm lương không, có điều kiện tuyển dụng khác không, tiêu chuẩn cụ thể để chuyển chính thức là gì (nhiều công ty ghi mục này khá mơ hồ, đáng để chủ động hỏi rõ).
7. Điều khoản điều chuyển công tác (転勤) — có khả năng bị yêu cầu điều chuyển đến thành phố hoặc chi nhánh khác hay không, có thể từ chối hay không, việc từ chối có ảnh hưởng đến quan hệ lao động hay không.
8. Cách tính ngày bắt đầu và số ngày nghỉ phép có lương (有給休暇) — bao lâu sau khi vào làm thì được sử dụng, năm đầu tiên khoảng bao nhiêu ngày, có yêu cầu bắt buộc sử dụng hết hay không.
9. Nghĩa vụ thông báo khi nghỉ việc — hợp đồng thường ghi rõ cần thông báo trước cho công ty bao lâu trước khi nghỉ việc (thường là 1-3 tháng), hiểu rõ điều này giúp bạn lên kế hoạch thời gian nghỉ việc trong tương lai.
10. Điều khoản hạn chế cạnh tranh hoặc bảo mật — có điều khoản cấm vào làm cho công ty đối thủ trong một khoảng thời gian nhất định sau khi nghỉ việc không, phạm vi điều khoản có hợp lý không (điều khoản hạn chế cạnh tranh quá rộng chưa chắc hoàn toàn có hiệu lực theo luật Nhật Bản, nhưng việc hiểu rõ nội dung điều khoản vẫn rất quan trọng).
Khi điều kiện được nói miệng trong giai đoạn phỏng vấn hoặc đàm phán offer không khớp với văn bản chính thức trong hợp đồng lao động, hãy lấy văn bản làm chuẩn. Khi phát hiện sự không nhất quán, nên trực tiếp và lịch sự đề nghị HR xác nhận, yêu cầu làm rõ hoặc sửa đổi bằng văn bản, thay vì cho rằng "lời nói miệng chắc là tính". Đây không phải là không tin tưởng đối phương, mà là cách bảo vệ bản thân bình thường — công ty chính quy thường có thể hiểu và phối hợp xác nhận.
Tóm tắt ý chính